Tính chất dân gian qua trò chơi Chắn

Các trò chơi giải trí hiện nay đa dạng và phong phú với nhiều thể loại khác nhau, cuốn hút người chơi bằng tính năng đồ họa và hình ảnh đẹp mắt. Song, chưa có một trò chơi nào để lại “ấn tượng” lâu dài trong lòng người chơi. Hơn nữa, người chơi vẫn không bao giờ quên được các trò chơi “kinh điển” như Bài, cờ Vua, cờ Tướng…Trong đó, Chắn là một trong những kiểu bài được chơi rộng khắp ở vùng miền Việt Nam.

Chắn là kiểu bài ra đời từ sự cải tiến của bài Tổ Tôm, Chắn gồm 100 quân. Ngoài 4 cây “chi chi”, 96 cây còn lại đều có một nguyên tắc để gọi và nhận mặt quân là tên quân bài được hợp thành từ phần số (từ 2 đến 9 là nhị, tam, tứ, ngũ, lục, thất , bát, cửu) và phần chữ (bao gồm văn ,vạn, sách). Trong đó, phía bên phải là phần số còn bên trái quân bài là phần chữ.

Cách chia bài, chọn nọc, bốc cái trong đánh Chắn

Một bàn chơi Chắn  thường gồm từ 2 đến 4 người chơi ngồi vòng tròn, mỗi người được chia 19 lá bài. Những lá còn lại đặt giữa chiếu gọi là Nọc.

Cách chia: Sau ván bài kết thúc và chuyển chơi ván tiếp theo, người thắng và người đối diện người thắng sẽ không phải chia bài, 2 người còn lại đều phải chia. Mỗi người chia đều ra 5 phần rồi 2 bên hợp bài lại với nhau, số cây lẻ ra sau khi chia hợp lại bằng 5 tức là chia đủ.

Chia nọc: Trong 5 phần bài đã được chia sẽ rút ra một phần hợp với số bài lẻ làm nọc. Như vậy, nọc sẽ có tất cả là 24 cây. Bốn phần còn lại là của 4 người chơi, mỗi người sẽ có 19 quân.

Chọn cái: Người thắng ván trước bỏ 5 lá thừa vào 1 phần bài bất kỳ để làm nọc. Rồi rút ngẫu nhiên 1 quân trong nọc, lật ngửa vào 1 phần bài bất kỳ trong 4 phần còn lại – phần này gọi là bài cái, quân lật ngửa gọi là Cái.

Việc bốc cái là để xác định ai được phần bài nào và ai là người đánh đầu tiên trong ván. Từ quân cái, xác định được số (chi là 1, nhị là 2, tam là 3,..), đếm từ người bốc cái là 1, lần lượt theo chiều tay phải, người tiếp theo là 2, tiếp nữa là 3,.. đến số của quân cái là người được phần bài cái và được đánh đầu.

Chắn, Cạ, Ba đầu, Què

Chắn: Là 2 quân bài giống hệt nhau. Ví dụ: 2 quân chi chi, hoặc 2 quân nhị văn

Cạ: Là 2 quân bài giống nhau về số, khác chất. Ví dụ: 2 quân [nhị vạn, nhị văn]

Ba đầu: Là 3 quân cùng số, khác chất. Vd: Ba đầu cửu là [cửu vạn, cửu văn, cửu sách]

Què: Khi lên bài (sau khi được chia), thường sẽ phải xếp lại bài cho dễ nhìn: Chọn hết các chắn xếp trước, rồi xếp cạ, ba đầu. Những quân lẻ ra gọi là quân Què, xếp ngoài cùng (Những quân này thường được ăn vào/ đánh đi để thêm chắn/ cạ => để tròn bài => ù)

Đánh bài

Theo vòng tay phải, mỗi người khi đến lượt có thể thực hiện: Đánh, Bốc Nọc, Ăn, Dưới, Chíu, Trả Cửa, Ù

Đánh: Lấy 1 quân trong bài của mình đánh ngửa xuống chiếu bên tay phải.
Chỗ ở giữa 2 người chơi cạnh nhau gọi là Cửa. Cửa bên phải của 1 người gọi là cửa chì của người đó, cửa bên trái gọi là cửa trên, bên phải là cửa dưới. (Vậy cửa trên của 1 người cũng là cửa chì của người bên trái)

Bốc Nọc: Bốc 1 lá trong Nọc đặt ngửa vào cửa chì

Ăn: Nếu quân bài dưới chiếu hợp với 1 quân nào đó trên tay thành Chắn hoặc Cạ thì có thể Ăn: Nhặt quân dưới chiếu đặt ngửa vào lòng, rồi rút quân trên tay đặt ngửa lên trên quân vừa ăn được.

Khi 1 người vừa Bốc, thì người đó được quyền ăn quân vừa bốc đó. Nếu không ăn thì hô “Dưới”, khi đó, người bên phải được quyền Ăn. (Nếu người đó cũng không ăn thì họ có thể Bốc để Ăn quân chính họ vừa bốc (hoặc lại có thể Dưới).

Chíu: Là cách ăn đặc biệt: Mình có 3 quân bài giống hệt nhau, dưới chiếu lại có 1 quân nữa cũng giống như vậy thì có thể ăn quân dưới chiếu dù quân đó được bất kỳ ai Bốc, hoặc Đánh.
(Chú ý là, Ăn thì chỉ được ăn quân mình vừa Bốc hoặc quân người cửa trên vừa Dưới, và phải tới lượt mình thì mới được ăn. Nhưng Chíu thì có thể chíu quân do bất kỳ ai bốc hoặc đánh, và chưa cần tới lượt vẫn được chíu)

Trả Cửa: Khi 1 quân được bốc hoặc đánh vào Cửa của ai đó, dù chưa đến lượt mình, mình vẫn có thể Chíu trước khi người khác ăn (Chíu ưu tiên hơn Ăn). Sau đó mình phải Trả Cửa: Đánh 1 quân thế vào chỗ quân mình vừa Chíu để ván chơi được tiếp tục bình thường.

Ù:

Ù rộng : Khi chơi bài mõi người có 19 cây, khi ăn một cây bạn phải đánh trả đi một cây nên số cây không đổi và vẫn là 19 cây. Bài đang chờ ù rộng có nghĩa là trên tay bạn và cả ở dưới chiếu nữa (Khi ăn chẵn học cạ thì bạn phải hạ chắn hoặc cạ mình ăn xuống chiếu) đã có ít nhất 6 chắn, 3 cạ và một con què chính là con chờ ù . khi rút lọc con ở lọc hợp với con bạn đang chờ thành một chắn hoặc một cạ nữa thì có nghĩa là bạn ù. Ù đã có 6 chắn sẵn thì gọi là ù rộng

Ù bạch thủ : Bài đang chờ ù bạch thủ có nghĩa là bạn đã có ở trên tay và cả ở dưới chiếu nữa đúng 5 chắn, 4 cạ và một con què chính là con chờ ù , khi rút lọc, con ở lọc hợp với con bạn đang chờ thành một chắn.như vậy khi ù bạch thủ kể cả con ù ở lọc bạn có đúng 6 chắn và 4 cạ.

Tính chất dân gian của bài Chắn 

Chắn chính là trò chơi mang tính dân gian cao khi người chơi dùng nó để giải trí, không mang tính chất thắng thua cao những như tính cạnh tranh. Chơi Chắn  chỉ nhằm mục đích giải trí, mua vui trong những lúc mệt mỏi hoặc mỗi độ xuân về.

Với Chắn, người chơi sẽ tạo nên một không gian chơi rộng rãi, thỏa mái có trọng tài  làm nhiệm vụ chia bài, rút nọc, phát hiệu lệnh chơi bằng trống cái và trao thẻ điểm, trường hợp ăn quân sai luật thì xử phạt… trước sự chứng kiến của nhiều người.

Hiện nay, ở xứ Bắc, Tổ Tôm, Chắn được tổ chức chơi hoành tráng và rất vui được nhiều người dân ưa chuộng.

 

Written by

No Comments Yet.

Leave a reply

Switch to our mobile site